باشد كه در سنّت يا در قرآن ، برايش مخصصى وجود داشته باشد كه به دست كسى كه عام را يافته ، نرسيده باشد . و بر اين نكته ، نقل عدم خلاف بلكه نقل اجماع شده كه اخذ به عام قبل از فحص و يأس از مخصّص ، جايز نيست و اين رأى ، درست است . و سر اين مطلب براساس آنچه گفتيم ، واضح است . زيرا وقتى شيوهء شارع در بيان مقاصدش متكى بر قرائن منفصله باشد ، اطمينانى به ظهور عام در عمومش باقى نمىماند چرا كه اين ظهور ، ظهورى بدوى است و اگر مكلّف در فحص از مخصّص ، قصور ورزد ، شارع عليه او حجّت خواهد داشت . و امّا اگر مكلّف ، بذل وسع كند و در مظانّ وجود مخصّص ، در جستجوى آن برود تا آنجا كه اطمينان نمايد كه ديگر مخصّصى وجود ندارد ، مىتواند به ظهور عام اخذ كند . و اگر واقعا هم مخصصى باشد كه مكلّف با فحص عادى نتوانسته بدان دست يابد ، شارع عليه مكلّف حجّتى ندارد بلكه مكلّف مىتواند احتجاج كند و بگويد : من در جستجوى مخصص رفتم و بدان دست نيافتم و اگر مخصّصى بوده ، مىبايست به گونه‌اى بيان مىشد كه اگر در مظانش آن را مىجستيم ، مىيافتيم و الّا ، در اين باب حجّتى عليه ما نيست . و اين مطلب در هر ظهورى ، جارى است چرا كه اخذ به ظهور جايز نيست مگر بعد از جستجو از قرائن منفصله و لذا اگر مكلّف جستجو كرد و به قرائن دست نيافت مىتواند اخذ به ظهور كند و همين ظهور ، حجّت او در برابر مولى است . و از اينجا قاعده‌اى كلى استنتاج مىكنيم كه در جاى خود خواهد آمد و به طور مستوفى درباره‌اش بحث خواهيم كرد ان‌شاءالله تعالى و بحث فعلى از صغريات همان قاعده است و آن اين است كه : « اصالت ظهور حجّت نيست مگر بعد از جستجو و يأس از قرينه » . و امّا بيان اينكه مقدار فحص لازم ، چقدر است ؟ آيا به مقدارى است كه موجب يأس قطعى از وجود قرينه شود يا به مقدارى است كه موجب ظن غالب و اطمينان به عدم قرينه شود ، اين امر موكول به محل خود در آينده مىشود و رأى مختار ما اين است كه اطمينان ، كافى است . و آنچه كه در اين اعصار متأخر كار را آسان مىكند اين است كه علماى ما ( قدس اللّه تعالى ارواحهم ) در طول زمانهاى متمادى در جمع اخبار سعى خويش را مبذول داشته ، نهايت جهد خويش را در بحث و توضيح و تنقيح اخبار در كتب حديث و فقه به كار گرفته‌اند ، تا آنجا كه الآن براى فقيه ، جستجو از قرائن با مراجعه به مظانّ مناسب آن‌ها بسيار آسان است و لذا اگر پس از فحص به اين قرائن دست نيافت ، غالبا قطع پيدا مىكند كه قرينه‌اى وجود ندارد .